Ziektes > Overdracht op de mens

Algemeen

De lijst met ziektes die mogelijk overdraagbaar zijn van varken op mens, is lang. De tabel op deze pagina is niet eens compleet. Als echter de minder belangrijke, de zeldzame en de in België niet voorkomende ziektes worden geschrapt, dan blijft er bijzonder weinig over. Salmonella is dan verreweg de belangrijkste zoönose, op afstand gevolgd door streptokokken en mogelijk influenza.

Salmonella

Voedselvergiftiging door salmonella is niet alleen een pluimveeprobleem. Ook het varken is een belangrijke bron van infectie voor de mens. Waar het bij pluimvee vooral om Salmonella enteritidis gaat, betreft het bij het varken hoofdzakelijk Salmonella typhimurium. Dit type salmonella heeft als vervelende bijkomstigheid dat resistentie tegen allerlei antibiotica makkelijk optreedt en wijd verspreid is.

Streptokokken

Infecties met Streptococcus suis type 2 kunnen aanleiding geven tot bloedvergiftiging, hersenvliesontsteking en ontsteking van het binnenoor, gevolgd door doofheid. Hoewel streptokokken veelvuldig voorkomen bij varkens, is ziekte bij de mens zeldzaam. Het aantal ziektegevallen bedraagt jaarlijks zo’n 3 op de 100.000 in de risicogroepen (vooral slachthuispersoneel en slagers). Als de ziekte tijdig onderkend wordt, is de reactie op antibiotica meestal goed.

Influenza

Bij varkens en mensen komen influenzavirussen voor die sterk op elkaar lijken. Infecties over en weer zijn mogelijk. Uit bloedonderzoek blijkt bijvoorbeeld dat varkenshouders en dierenartsen vaker antistoffen hebben tegen varkensinfluenza-virussen dan gewone burgers. Toch lijken dit soort infecties bij de mens zelden problemen op te leveren, mede omdat verdere spreiding van het virus nauwelijks optreedt.
Het varken zou echter wel als tussengastheer kunnen optreden bij overdracht van nieuwe influenzavirussen van vogels naar mensen. Onder Nederlandse omstandigheden, met weinig contact tussen vogels, varkens en mensen, lijkt dit niet erg waarschijnlijk.

Vlekziekte

Hoewel de vlekziektebacterie infectieus is voor de mens, is het varken zelden of nooit een bron van infectie. Vrijwel alle infecties bij mensen worden overgedragen door het hanteren van vissen, waarbij dezelfde bacterie voorkomt. Het beeld blijft meestal beperkt tot een huidontsteking van de handen (‘visroos’).

  • Handen wassen voor het eten of roken.

  • Niet eten of roken in de stal.

  • Direct behandelen en afdekken van opgelopen wondjes.

  • Handschoenen dragen bij hanteren van mogelijk besmet materiaal, zoals geaborteerde vruchten.

Ziektekiemen die van varken op mens kunnen worden overgedragen, hoe ze worden verspreid en hun belang.

Infectieuze kiem

Ziekte(verschijnselen)

Verspreiding

Belang

Virussen

Influenzavirus

Griep

Direct contact

±

Rabiësvirus

Hondsdolheid (Hersenontsteking)

Direct contact

--

EMC-virus

Ontsteking hersenen en hartspier

Direct contact

--

MKZ-virus

Blaasjes, koorts, algemeen ziek

Direct contact

--

Japans-Encephalitisvirus

Ontsteking hersenen, sterfte

Direct contact

--

Nipah virus

Ontsteking hersenen, sterfte

Direct contact

--

Bacteriën

Salmonella typhimurium

Diarree, uitdroging

Levensmiddelen

++

Campylobacter

Diarree, koorts, hoofdpijn

Levensmiddelen

-

Leptospiren

Nieronsteking

Direct contact (urine)

-

Brucella

Griepachtige verschijnselen

Direct contact

-

Vlekziekte-bacterie

Huidontsteking, ‘visroos’

Direct contact (wondjes)

--

Tuberculose-bacterie

Tuberculose

Direct contact

--

Streptococcen

Hersenvliesontsteking, bloedvergiftiging

Direct contact (wondjes)

±

Miltvuurbacterie

Miltvuur

Direct contact

--

Pasteurella

Lokale ontstekingen

Direct contact (wondjes)

--

Parasieten

Trichinella

Trichinellose

Levensmiddelen

--

Lintworm

Maagdarmproblemen

Levensmiddelen

--

Spoelworm

Longontsteking

Direct contact, levensmiddelen

--

Schurftmijt

Schurft

Direct contact

--

Toxoplasma

Griepachtige verschijnselen, abortus

Levensmiddelen

--

Balantidium

Dikke-darmontsteking

Direct contact, levensmiddelen

--

++ groot belang, ± gemiddeld belang, - klein belang, -- zeer klein belangrijk

(bron: www.gd-dieren.nl/pages/frames/frvazkt.htm)
Last update: 01/11/2006